Zegary biologiczne – kontynuacja

Zegary biologiczne nie mają specjalnej lokalizacji w określonych elementach strukturalnych ustroju (choć są dotychczas zwolennicy przypisywania takiej lokalizacji podwzgórzu, szyszynce i in.). Pomiar czasu przez organizm jest wynikiem nakładania się efektów spontanicznych, samopodtrzymujących się (niezależnie od otoczenia) oscylacji procesów przemiany materii. Rytm tych procesów może być różny w różnych tkankach i nie jest, jak wspomniano, identyczny z rytmem zjawisk omawianych w tym rozdziale. Dopiero integracja, sumowanie się efektów spontanicznych oscylacji metabolicznych byłoby przyczyną wykształcenia jednolitego obrazu rytmicznych zmian aktywności wielu poszczególnych funkcji organizmu odpowiadających zmianom aktywności całego organizmu i rytmowi zmian w środowisku.

Synchronizacja elementarnych oscylacji endogennych zachodzi za pośrednictwem układu nerwowego i wewnątrzwydzielniczego. Te systemy kontroli czynności organizmu pośredniczą w kształtowaniu przez zewnętrzne „nadajniki czasu” (Zeitgeber) skoordynowanego obrazu okołodobowego rytmu funkcji organizmu, odpowiadającego roli każdej z tych funkcji w ustroju i jego adaptacji do wpływów środowiska.

Badania, w których śledzono u noworodków ludzkich powstawanie około- dobowej periodyki szeregu funkcji ustroju, wskazują, że pochodzenie jej jest podobne do omówionego wyżej. Rytm 24-godzinny nie występuje bezpośrednio po przyjściu dziecka na świat, lecz pojawia się w ciągu pierwszych tygodni życia, z różną szybkością w odniesieniu do różnych funkcji. Szereg obserwacji przemawia za tym, że rytmy okołodobowe rozwijają się z rytmów wielofazowych ,w wyniku synchronizującego wpływu czynników otoczenia, zwłaszcza rytmu zmian oświetlenia, temperatury, żywienia i rytmu życia całego otoczenia. Wpływ ten zaznacza się dopiero po osiągnięciu pewnego stopnia dojrzałości przez układ nerwowy, który pośredniczy w synchronizacji pierwotnych rytmów biologicznych z rytmem zmian w otoczeniu.

Leave a Reply