Ubytek ciężaru ciała – kontynuacja

Interesujące jest, że stwierdzono największe tempo utraty ciężaru ciała w ciągu pierwszych dni pozostawania w stanie nieważkości: zmniejszało się ono znacznie po upływie pewnego czasu, a podczas długotrwałych lotów, po okresie zmniejszenia, stopniowo wzrastało.

Po powrocie na Ziemię następowało w ciągu doby szybkie wyrównanie około połowy utraconego ciężaru ciała, pozostała zaś część jego deficytu wyrównywana była w ciągu następnych kilkunastu dni. Stwierdzono, że przyczyną utraty ciężaru ciała w warunkach nieważkości były przede wszystkim dwa czynniki:

– utrata części wody ustrojowej,

– utrata części masy mięśniowej.

Stopień utraty wody ustrojowej bada się porównując jej objętość u astronautów przed lotem i po jego zakończeniu. Utraty masy mięśniowej można było wyliczyć orientacyjnie na podstawie pomiaru utraty potasu przez organizm. Potas jest głównym kationem komórek mięśniowych i w miarę ich destrukcji zostaje uwolniony, przechodząc do płynu pozakomórkowego, do krwi (której osocze stanowi jego część) i poprzez nerki do moczu. Podczas lotów kosmicznych zbierano mocz kosmonautów i po zakończeniu lotu mierzono w nim m.in. ilość potasu. W opisany wyżej sposób wyliczano masę mięśniową, której destrukcja dostarczyła tę ilość potasu, jaką znaleziono w moczu. U niektórych kosmonautów zastosowano bardziej złożoną, ale i dokładniejszą metodę pomiaru ogólnej ilości tzw. wymienialnego potasu (głównie mięśniowego) przed i po locie. Ponadto w moczu stwierdzono duże ilości azotu i fosforu, będące również wynikiem degradacji białek mięśniowych, a co za tym idzie utraty tkanki mięśniowej.

Uzyskane tym sposobem dane wskazywały, że na zmniejszenie ciężaru ciała, wynoszące średnio 2,8 kg, składała się utrata 2 kg masy mięśniowej i 0,8 kg wody ustrojowej. Pozostawaniu w stanie nieważkości musiały więc towarzyszyć zmiany w gospodarce wodnej organizmu i zmiany metabolizmu w tkance mięśniowej.

Leave a Reply