Stres miasta – stres przeludnienia

Urbanizacja życia społeczeństw krajów uprzemysłowionych wyłania nowe problemy konfliktu człowieka z wytworzonym przez niego środowiskiem. Konflikt ten zagraża zdrowiu fizycznemu i psychicznemu człowieka, związany jest z depresją jego zdolności adaptacyjnych i aktywności społecznej, waży negatywnie na jakości życia. Wiedzą o tym lekarze i socjologowie, wiedzą także urbaniści, ekolodzy i specjaliści z zakresu innych dyscyplin, mający swój udział w kształtowaniu obrazu życia społeczeństw. Problem ten wzbudza nawet zainteresowanie fizjologów. Może dlatego tak trudno jest zdefiniować, na czym on polega. Ogólnie ujmując rzecz, można stwierdzić, że polega on na emocjonalnym i biologicznym konflikcie człowieka ze środowiskiem wielkomiejskim. Takie ujęcie zagadnienia nie oznacza jednak ze względu na swoją ogólnikowość nic konkretnego – pojęcie środowiska wielkomiejskiego jest niejednoznaczne z punktu widzenia wpływu na organizm. Składa się na nie hałas, skażenie atmosfery pyłami, spalinami i in., zagęszczenie w środkach masowej komunikacji, w sklepach, zakładach pracy i mieszkaniach i wiele innych czynników. Każdy z nich wpływa na organizm. Niektóre z tych czynników omówione były w różnych miejscach tej książki (hałas, skażenie atmosfery i in.).

Na specjalną wzmiankę zasługuje natomiast zagadnienie wpływu zagęszczenia na życie jednostki i populacji. Bardzo mało jest jeszcze danych doświadczalnych dotyczących wpływu zagęszczenia na biologię człowieka, na mechanizmy tego wpływu, jego konsekwencję dla zdrowia i in.

Większość tych danych uzyskano w badaniach przeprowadzonych na zwierzętach. Ilustrują one kierunki wpływu zagęszczenia na organizm, ale nie wyjaśniają, czy podobnie jak zwierzęta reaguje na zagęszczenie populacji człowiek.

U szczurów stwierdzono gwałtowne zmniejszenie się rozrodczości w miarę wzrostu liczby zwierząt zmuszonych do życia w zagęszczonych pomieszczeniach (klatkach). W zagęszczonych koloniach występowały zaburzenia zachowania, pojawiało się zachowanie agresywne, utrata związku młodych zwierząt z rodzicami itd. Wiele tych zaburzeń zachowania do złudzenia przypominało dewiacje zachowania ludzi żyjących w zagęszczonych ośrodkach miejskich.

U części szczurów żyjących w warunkach stresu związanego z zagęszczeniem kolonii występuje nadciśnienie tętnicze. Najczęściej rozwija się ono u tych zwierząt, które w zagęszczonych koloniach przejawiają „dążenie” do dominacji i cechy agresywne.

Leave a Reply