Sprawne oszczędzanie chlorku sodu przez nerki

Główną jednak drogą, na jakiej organizm traci chlorek sodu, jest wytwarzanie moczu. Chlorek sodu stanowi stały jego składnik, natomiast stężenie tej soli w moczu może wahać się w bardzo szerokich granicach i podobnie zmieniać się może ilość chlorku sodu traconego w składzie moczu w ciągu doby. Wówczas gdy zmniejszają się zasoby sodowe organizmu (np. na diecie o malej zawartości soli), nerki bardzo skutecznie oszczędzają tę sól. Stężenie chlorku sodu w moczu i dobowe jego wydalanie przez nerki zmniejsza się do zupełnie znikomych wartości.

Sprawne oszczędzanie chlorku sodu przez nerki nadaje mechanizmowi kontrolującemu przyjmowanie soli znaczenie drugoplanowe. Dlatego trudno jest obserwować ten mechanizm w działaniu.

Doskonałość działania mechanizmu zabezpieczającego organizm człowieka przed utratą chlorku sodu w warunkach niedostatecznego zaopatrzenia w tę sól jest zrozumiała w świetle wiedzy o przeszłości gatunku. We wczesnych okresach ewolucji świata zwierząt tylko te gatunki bezkręgowców mogły przetrwać w środowisku słodkowodnym, u których wykształcił się mechanizm ochrony, oszczędzania zasobów solnych organizmu. Skuteczny mechanizm oszczędzania soli był warunkiem życia poza środowiskiem słonych oceanów dawnych epok.

Ryby otrzymują większą część potrzebnych im soli w składzie pokarmu, choć niektóre z nich mają zdolność wychwytywania soli z wody wbrew gradientowi stężeń, nawet wówczas, gdy jej stężenie w otaczającej wodzie jest niezwykle niskie – rzędu 1 m/1. Podobnie większość ssaków lądowych, a zwłaszcza ssaki mięsożerne, pobierają sól w składzie pokarmu. Nie jest pewne, czy ssaki roślinożerne otrzymują na tej drodze dostateczną ilość soli w okresie zwiększonego zapotrzebowania na nią – podczas ciąży i karmienia (laktacji). Człowiek pozostający na mieszanej diecie otrzymuje w niej sól w ilości całkowicie odpowiadającej zapotrzebowaniu na nią organizmu. Dodawanie chlorku sodu do pokarmów ma niewiele wspólnego – w normalnych warunkach życia – z rzeczywistym zapotrzebowaniem na nią organizmu. Jest wynikiem nawyków smakowych uświęconych tradycją, a nie aktualnych potrzeb biologicznych. Ewentualne wahania w zawartości soli w składzie pokarmów są kompensowane przez odpowiednie zmiany czynności nerek: zmniejszone lub zwiększone oszczędzanie przez nie chlorku sodu i zwiększone lub zmniejszone wydalanie go w składzie moczu.

Leave a Reply