Siła odśrodkowa i siła ciążenia – kontynuacja

Krótkotrwały stan nieważkości można uzyskać i na Ziemi, ale właśnie ze względu na jego krótkotrwałość nie jest to model nadający się do badań biologicznych. Większe znaczenie ma stan nieważkości uzyskiwany podczas lotu samolotu po tzw. krzywej Keplera (krzywej balistycznej). Samolot i jego „zawartość” wraz z załogą podczas lotu po takiej krzywej wchodzą w stan nieważkości trwający 30-50 sekund (ryc. IX. 3). Sytuację taką wyzyskiwano do trenowania kosmonautów i pierwszych obserwacji zachowania się człowieka w stanie nieważkości. Czas jego trwania był zbyt krótki dla przeprowadzenia poważniejszych badań fizjologicznych.

Pozostawały więc tylko badania w przestrzeni kosmicznej. Badania takie zostały, jak wiadomo, podjęte. Na orbitę okołoziemską wprowadzone zostały biosatelity i biosputniki, niosące na swoich pokładach różne obiekty biologiczne, od komórek drożdży i pierwotniaków do psów i małp. Lot Łajki zaznaczył początek rozwoju nowej dziedziny badań – biologii kosmicznej. Loty załogowe umożliwiły podjęcie na szerszą skalę badań nad fizjologicznymi następstwami pozostawania człowieka w stanie nieważkości. Badano bardzo wiele różnych parametrów stanu czynnościowego ustroju przed lotem, w warunkach kontrolnych oraz bezpośrednio po zakończeniu lotu i w różnych okresach późniejszych.

Niektóre parametry badano również w czasie lotu. Różny czas trwania lotu i pozostawania w stanie nieważkości, różne programy zachowania się kosmonautów podczas lotu (np. różna ilość i rodzaj ćwiczeń fizycznych), różne nasilenie innych jego czynników, jak hałas, zmiany temperatury, skład atmosfery kabin etc., nie pozwalają dotychczas na ścisłe porównanie ze sobą wyników pomiarów fizjologicznych, uzyskanych podczas różnych badań, i na pełne wyjaśnienie obrazu fizjologii człowieka w stanie nieważkości. Jeszcze więcej trudności, także ze względów metodycznych, nastręcza interpretacja wyników badań przeprowadzonych na różnych zwierzętach, które przebywały w stanie nieważkości, a zwłaszcza odniesienie wyników tych badań do organizmu człowieka. Nie jest jasne, w jakiej mierze zmiany czynności organizmu zwierząt doświadczalnych wprowadzonych w stan nieważkości podobne są do zmian zachodzących w takich warunkach w organizmie człowieka.

Leave a Reply