Serce podczas nurkowania

Znaczenie przystosowawcze ma również zwolnienie czynności serca podczas zanurzenia w wodzie. Mięsień serca źle toleruje niedokrwienie. U człowieka zmniejszenie przepływu krwi zaopatrującej mięsień serca przez system naczyń wieńcowych zaledwie o 20% powoduje już zmniejszenie kurczliwości mięśnia sercowego i częściowe przełączenie metabolizmu w tym mięśniu na niekorzystny tor przemian beztlenowych. Dalsze zmniejszenie przepływu wieńcowego krwi staje się przyczyną martwicy mięśnia sercowego. Powstawanie martwicy nie zależy jednak tylko od redukcji zaopatrzenia mięśnia sercowego w krew (w niesiony przez nią tlen), ale oczywiście i od aktualnego zapotrzebowania tego mięśnia na tlen. Niebezpieczeństwo uszkodzenia mięśnia sercowego w wyniku jego niedokrwienia i niedotlenienia można zatem zmniejszyć redukując zapotrzebowanie na tlen tego mięśnia.

Podczas nurkowania sercu zagraża niedotlenienie mimo opisanych zmian w rozmieszczeniu krwi, ponieważ stale wzrasta deficyt tlenu w organizmie, dotykając w końcu i ten mięsień, tym bardziej, że przepływ krwi przez naczynia wieńcowe podczas nurkowania może w pewnym stopniu zmniejszać się, jak wskazują na to wyniki ostatnich badań przeprowadzonych na fokach. Mózg natomiast jest zdecydowanie preferowany w tej sytuacji pod względem przepływu krwi.

Nie wchodząc w szczegóły tego złożonego zagadnienia, można stwierdzić, że częstość skurczów serca jest jednym z głównych czynników określających wielkość zapotrzebowania serca na tlen. Zwolnienie pracy serca w czasie nurkowani? zmniejsza więc niebezpieczeństwo wystąpienia ostrej dysproporcji między zapotrzebowaniem serca na tlen a zaopatrzeniem serca w tlen. To ostatnie musi stopniowo zmniejszać się, mimo to, dzięki bradykardii redukującej zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen, serce może dalej pracować bez zagrożenia ostrą hipoksją i martwicą. Dwa więc mechanizmy fizjologiczne przystosowują układ krążenia do przetrwania zanurzenia w wodzie:

– ekonomiczniej sze wykorzystywanie zasobów tlenu,

– zmniejszenie zapotrzebowania serca na tlen.

Zmiany rozmieszczenia krwi i zwolnienie pracy serca

Współdziałają i inne mechanizmy – wykryto je u zwierząt, trudno jednak dzisiaj powiedzieć, czy mają one odpowiednik w organizmie człowieka. Niektóre są na tyle interesujące, że warto o nich wspomnieć.

Kiedy serce kurczy się bardzo rzadko, a dzieje się tak podczas zanurzania w wodzie, odstępy między poszczególnymi skurczami komór, tłoczących krew do tętnic, są długie. Można by oczekiwać, że pod koniec tych przerw między skurczami ciśnienie tętnicze będzie obniżać się, tymczasem u nurkujących fok tego nie stwierdzono. Zauważono natomiast, że w tych warunkach krew wyrzucona przez lewą komorę serca do aorty powoduje większe rozciągnięcie jej wstępującej części i łuku. Powstaje coś na kształt „kieszeni” przepełnionej krwią. Po zakończeniu skurczu komory, kiedy ciśnienie w aorcie zaczyna spadać, krew jest stopniowo przesuwana – dzięki sprężystości ścian tego naczynia – z „kieszeni” w kierunku obwodowym. Taki mechanizm zapewnia podtrzymywanie ruchu krwi przez cały okres przerwy między skurczami i zapobiega wystąpieniu większego obniżenia się w tym okresie ciśnienia krwi.

Obie omówione wyżej reakcje przystosowawcze – zmiany rozmieszczenia krwi i zwolnienie pracy serca – mają charakter odruchowy. Wyzwalane są – przynajmniej częściowo – pod wpływem działania zimnej wody na czuciowe zakończenia nerwowe twarzy, a zwłaszcza okolicy ust. Impulsy wyzwalane w tych zakończeniach nerwowych powodują ostatecznie zwiększenie hamującego wpływu wywieranego na czynność serca przez unerwiające je nerwy błędne (przywspf czulny układ nerwowy). Pewną rolę w wyzwalaniu tego odruchu może odgn zatrzymanie ruchów klatki piersiowej oraz związany ze skurczem obwod’ naczyń krwionośnych wzrost tętniczego ciśnienia krwi: zwolnienie pra byłoby elementem reakcji skierowanej na wyrównanie tego wzrostu

Leave a Reply