Sen – pozbawienie snu cz. II

Jeszcze bardziej zaskakujący jest brak jednoznacznych zmian wewnątrzwy- dzielniczych, nawet ze strony tak wrażliwych na czynniki stresorodne systemów, jak układ podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowy. Zdaniem niektórych badaczy tego zagadnienia, w początkowym okresie pozbawienia snu, kiedy człowiek stara się wysiłkiem woli pokonać uczucie senności, zwiększa się wydzielanie hormonów kory nadnerczy (glikokortykoidów), po czym następuje jego zmniejszanie się do poziomu „kontrolnego”, a nawet poniżej tego poziomu.

Również zmiany różnych parametrów fizjologicznych nie układają się w okresie deprywacji snu w jednolity obraz. Występują jedynie tendencje do niskiego tonusu (napięcia) mięśni u niektórych ludzi, a do mniejszego tonusu u innych. Umiarkowanie ciężkim wysiłkom fizycznym towarzyszy nieco większe przyspieszenie częstości skurczów serca niż w warunkach kontrolnych, za wykonanie ich płaci więc organizm nieco więcej.

Najbardziej wyraźne zmiany występują we wskaźnikach sprawności psychomotorycznej. Wydłużeniu ulega czas prostej reakcji ruchowej, pogarszają się wskaźniki testów na koordynację ruchów itd. Dopiero po około 100 godzinach bezsenności występują zaburzenia percepcji różnych bodźców. Mogą pojawiać się złudzenia cieni, złudzenia dotyczące rozmiarów przedmiotów, ich formy, złudzenia słuchowe i in. Pogarszają się wyniki takich testów, jak strzelanie do celu i in.

W zestawieniu z subiektywnym wrażeniem upośledzenia sprawności neuro-psy- chicznej i zdolności wysiłkowej pod wpływem pozbawienia snu wyniki pomiarów tych wielkości nie wskazują na specjalnie głęboki wpływ deprywacji snu na zdolności adaptacyjne organizmu. Aczkolwiek obciążenie fizjologiczne organizmu podczas różnych czynności zwiększa się, człowiek może na ogół utrzymać przez długi czas – bez snu – efekt tych czynności na nie zmienionym poziomie.

Dzieje się to jednak kosztem zwiększonego obciążenia fizjologicznego organizmu i przy znacznie większym odczuciu zmęczenia. Wskaźniki subiektywnej oceny ciężkości poszczególnych zadań, wysiłków fizycznych itd. pogarszają się.

Są jednak ludzie, zwłaszcza o usposobieniu neurotycznym, u których pozbawienie snu powoduje znaczne pogorszenie sprawności psychicznej i fizycznej, zmiany behawioralne i in. Powrót zakłóconych funkcji „do normy” następuje zwykle już po jednej nocy snu. Po długim okresie deprywacji snu może wystąpić paradoksalny efekt – wskaźniki sprawności pogarszają się pierwszego dnia readaptacji do normalnego rytmu snu i czuwania i dopiero stopniowo powracają do normy.

Leave a Reply