Problemy fizjologii kosmicznej

Jeszcze raz okazało się, że – mimo całej wartości doświadczeń na zwierzętach – podstawowych problemów fizjologii kosmicznej nie daje się rozwiązać bez prowadzenia badań, których przedmiotem jest właśnie człowiek. Badania takie ostatnio przeprowadzono i potwierdziły one przemieszczenie w stanie nieważkości płynu zewnątrzkomórkowego (w tym osocza krwi) do górnej części ciała. Stwierdzono np. zmniejszenie objętości nóg (wykonano pomiary ich obwodu co 3 cm) średnio o 1,8 1 trzeciego dnia lotu, postępujące stopniowo nadal w miarę jego kontynuowania. Główną przyczynę tego zjawiska stanowiło przemieszczenie krwi z nóg do górnej części ciała: mniejszy i dopiero później występujący był udział redukcji masy mięśniowej tych kończyn. Krew przemieszczona z nóg wypełniała odcinki dużych żył przebiegające w klatce piersiowej i jamy (głównie przedsionki) serca. Zwiększała się objętość tzw. krwi centralnej o 0,5-0,7 1, wzrastało ciśnienie krwi w przedsionkach serca i rozciąganie przez krew ścian tych przedsionków.

Dochodzimy tu do tej właśnie zmiany, która w stanie nieważkości stanowi przypuszczalnie punkt wyjścia mechanizmu modyfikującego przyjmowanie wody i eliminację wody ustrojowej przez nerki. U ujścia dużych żył do serca, w ścianie jego przedsionków (zwłaszcza lewego), znajdują się czuciowe zakończenia nerwowe, receptory wrażliwe na rozciąganie. Im większe jest rozciąganie ścian przedsionków i ujścia dużych żył do serca, tym większa jest impulsacja wyładowywana z tych receptorów, zwanych receptorami objętościowymi układu krążenia. Impulsy wyładowywane z tych receptorów osiągają zarówno neurony „ośrodka antydiuretycznego”, jak i „ośrodka pragnienia”, hamując ich aktywność.

Leave a Reply