Poziom subkomórkowym a aklimatyzacja wysokościowa

Ponadto w mięśniach zaaklimatyzowanych zwierząt (np. u świnek morskich przeniesionych na wysokość 4000 m) i u mieszkańców okolic wysokogórskich stwierdzono większą zawartość mioglobiny. Mioglobina jest barwnikiem o budowie podobnej do budowy hemoglobiny, występującym we włóknach mięśniowych. Podobnie jak hemoglobina, mioglobina także może przyłączać nietrwale tlen, ale to wiązanie jest silniejsze niż z hemoglobiną. Dlatego oksymioglobina stanowi swego rodzaju magazyn tlenu w komórkach mięśniowych, z którego tlen uwalnia się dopiero w sytuacji, kiedy wydatnie zmniejsza się dopływ tlenu do mięśni lub wzrasta jego zużycie przez mięśnie. Poza tą właściwością „magazynowania” tlenu mioglobina ułatwia jego pasaż w komórkach – od powierzchni komórki do mitochondriów, co polepsza wewnątrzkomórkową dyfuzję tlenu.

Istnieją dane wskazujące na to, że aklimatyzacja wysokościowa wywołuje na poziomie subkomórkowym jeszcze głębsze zmiany, ułatwiające wykorzystywanie tlenu w warunkach jego niedoboru. Stwierdzono np. w mięśniach ludzi urodzonych na dużych wysokościach n.p.m. (w próbkach bioptycznych mięśni) większą gęstość mitochondriów, ich większe rozmiary i większą liczbę grzebieni w poszczególnych mitochondriach, a także większą ilość i aktywność enzymów związanych z procesami utleniania (np. oksydazy zredukowanego nukleotydu dwufosfopirydynowego, reduktazy cytochromu C i in.). Te właśnie różnice w gęstości kapilarów, ultrastrukturze i składzie chemicznym komórek oraz w ich wyposażeniu enzymatycznym między tkankami ludzi zaaklimatyzowanych i nie- zaaklimatyzowanych do przewlekłej hipoksji są szczególnie ważnym czynnikiem różnicującym możliwości ich przetrwania w takich warunkach.

Narażenie organizmu człowieka na przewlekłą hipoksję wysokościową

Mają też one zasadnicze znaczenie w kształtowaniu zdolności do wysiłków fizycznych i odporności na zmęczenie w warunkach wysokogórskich u ludzi zaaklimatyzowanych. O zdumiewającej zdolności wysiłkowej tubylców urodzonych w rejonach wysokich gór była już mowa wcześniej – zdolność ta zaskakiwała uczestników najdawniejszych wypraw w wysokie góry. Kiedy zaaklimatyzowany człowiek wykonuje wysiłek fizyczny w warunkach nawet bardzo znacznie obniżonego ciśnienia parcjalnego tlenu w powietrzu, wytwarzanie i gromadzenie w jego mięśniach i płynach ustrojowych niedotlenionych produktów przemiany materii, przede wszystkim mleczanu, jest mniejsze niż u człowieka niezaaklima- tyzowanego, a często nawet mniejsze niż u człowieka o niskiej wydolności wykonującego identyczny wysiłek na poziomie morza. Gromadzenie mleczanu jest, jak wiemy, jedną z przyczyn zmęczenia pracą mięśniową, jego mniejsza akumulacja podczas pracy oznacza zwykle także powolniejszy rozwój zmęczenia.

Reasumując, można stwierdzić, że narażenie organizmu człowieka na przewlekłą hipoksję wysokościową wywołuje rozwój zmian na różnych poziomach morfologicznej i czynnościowej organizacji ustroju. Zmiany te umożliwiają życie na znacznych wysokościach nad poziomem morza, w warunkach niskiego ciśnienia atmosferycznego, decydują też o zakresie fizycznej aktywności człowieka.

Leave a Reply