PODWZGÓRZE

Szkic połączenia podwzgórza z przysadką mózgową, za którego pośrednictwem hormony uwalniające (lub hamujące), wytwarzane w komórkach neurosekrecyjnych podwzgórza, docierają do „docelowych” komórek w przysadce

W warunkach pobudzenia emocjonalnego ten podstawowy mechanizm kontroli kory nadnerczy zostaje przełamany przez wpływy nerwowe. Impulsy nerwowe docierające do neuronów podwzgórza wytwarzających czynnik uwalniający

VCTH ze struktur związanych z mechanizmem emocji wywierają na nie silny vpływ pobudzający, dominujący nad hamowaniem ich aktywności przez podwyższone stężenie glikokortykoidów we krwi. Pod wpływem tych impulsów wydzielanie CRF zwiększa się, pobudzone zostają komórki wytwarzające ACTH. Hormon ten stymuluje czynność wrażliwych na jego wpływ komórek kory nadnerczy wytwarzających glikokortykoidy i androgeny. Stężenie tych hormonów we krwi zwiększa się i wywierają one właściwe im działanie, przygotowujące organizm do nagłego zrywu wysiłkowego lub ułatwiające jego podtrzymywanie.

Omówiono wyżej główne zmiany fizjologiczne towarzyszące emocjom. Nie jest to kompletny rejestr przejawów wegetatywnych pobudzenia emocjonalnego i nie jego analizie poświęcony jest ten rozdział. Można tu jeszcze dodać, że w stanach emocji zostaje zahamowane wydzielanie insuliny (pod wpływem adrenaliny), może dochodzić do zwiększonego wydzielania glukagonu – innego hormonu trzustki, mobilizującego glikogen z wątroby, i in. Interesujące są doniesienia świadczące o zwiększonym wydzielaniu hormonu antydiuretycznego (wazo- presyny), który powstaje w podwzgórzu i przenoszony jest wzdłuż wypustek odśrodkowych (neurytów) tych komórek do tylnego płata przysadki mózgowej, gdzie przenika do krwi. Z krwią dociera do nerek, zwiększając wchłanianie zwrotne wody w cewkach nerkowych i zmniejszając diurezę. Wydawało się, że tej reakcji hormonalnej towarzyszącej często (nie zawsze) emocjom trudno będzie przypisać znaczenie przystosowawcze, okazało się jednak, że takiego znaczenia i tutaj można się dopatrzyć. Jeden z wybitnych badaczy mechanizmów regulujących gospodarkę wodną organizmu zwrócił uwagę, że zahamowanie diurezy zwalnia zwierzę od konieczności zatrzymywania się dla oddania moczu w czasie pościgu za „uciekającym posiłkiem” lub w czasie ucieczki od grożącego jego życiu napastnika. Być może…

Uboczny i niejasny jest wpływ emocji na czynność narządu trawienia. Opisywano zarówno zahamowanie czynności wydzielniczej przewodu pokarmowego i motoryki ielit, jak i zwiększenie wydzielania soków trawiennych, zwłaszcza kwasu solnego oraz zwiększoną aktywność ruchową żołądka i jelit (szczególnie jelita grubego) w różnych warunkach pobudzenia emocjonalnego, a w doświadczeniach na zwierzętach – podczas drażnienia elektrycznego różnych struktur układu nerwowego związanych z wyzwoleniem zespołu reakcji obronnych. Coraz bardziej umacnia się przypuszczenie zależności obrazu tych zmian od charakteru przeżywanej przez zwierzę czy człowieka emocji. Zależność taką w odniesieniu do charakteru reakcji adrenergicznej, wyzwalanej przez emocje, sugerował w oparciu o wyniki swoich badań laureat Nagrody Nobla, znany szwedzki fizjolog starszego pokolenia, Ulf von Euler. Zdaniem tego badacza emocjom negatywnym o zabarwieniu lękowym towarzyszyć ma zwiększone wydzielanie głównie adrenaliny, emocjom zaś agresywnym – głównie noradrenaliny.

Dyskusja tych zagadnień, choć stanowi fascynujący temat, przekracza ramy niniejszego rozdziału. Ostatnio stwierdzono glikogenolityczne działanie wazopresyny.

Leave a Reply