Okołodobowy rytm funkcji organizmu

Dla zilustrowania poprzedniej części rozdziału konkretnymi przykładami rytmów biologicznych, można przytoczyć kilka rytmów dobrze poznanych u człowieka. Rytm zmian temperatury wewnętrznej mimo stałego ogólnego przebiegu wykazuje sporą indywidualną zmienność oraz występowanie przesunięć poszczególnych jego faz. Rytm ten utrzymuje się zarówno w warunkach normalnej aktywności, jak i pozostawania w łóżku, utrzymuje się w okresie gorączki oraz izolacji od zmian oświetlenia. Można go natomiast zmienić, a nawet odwrócić, np. przechodząc z pracy dziennej na pracę nocną.

Interesujące wyniki przyniosły zestawienia dobowego „endogennego” rytmu aktywności intelektualnej z dobowymi zmianami temperatury. Jak wiadomo, rytm aktywności intelektualnej wykazuje bardzo duże różnice indywidualne, maksima występować mogą o różnych porach doby. Okazało się, że fazom najlepszego samopoczucia i aktywności umysłowej badanych odpowiadały fazy wzrostu temperatury wewnętrznej ciała. Przesunięcie faz rytmu dobowego temperatury wewnętrznej ciała zależy od wieku człowieka – najłatwiej występuje

Podział komórek naskórka podlega rytmowi okołodob owemu – najwięcej podziałów komórkowych występuje w nocy. Stwierdzono periodyczną zmienność tempa syntezy DNA w komórkach szpiku kostnego u niektórych gryzoni. Jeżeli podobny rytm charakteryzuje syntezę DNA w komórkach szpiku kostnego u człowieka, powinien zainteresować specjalistów z dziedziny chemoterapii i rentgenoterapii białaczek.

Rytmiczną aktywność mają i inne komórki, np. w hepatocytach (komórkach wątroby) wykazuje ją tempo syntezy glikogenu. Przykłady te przytoczono dla zwrócenia uwagi, że nie tylko procesy biochemiczne i fizjologiczne wykazują periodykę okołodobową. Stwierdzić ją można również w cechach morfologicznych i aktywności podziałowej komórek, ich liczbie, budowie chemicznej itd.

Leave a Reply