Odwodnienie organizmu pogarsza samopoczucie

Dzisiaj wiemy, że były to błędne poglądy. Nie picie płynów, lecz odwodnienie organizmu pogarsza samopoczucie i zmniejsza wydolność fizyczną turysty pokonującego długi dystans w gorący lub wilgotny dzień. Wysychanie śluzówki jamy ustnej jest dokuczliwe, ale z pragnieniem nie ma bezpośrednio nic wspólnego (poza przyczyną). Zwilżanie jamy ustnej łagodzi dolegliwości związane z odwodnieniem organizmu lub/i podwyższeniem ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych, ale na pragnienie nie wpływa. Przy pewnej zdolności do introspekcji można przekonać się o tym łatwo na sobie. Można to stwierdzić i w odpowiednich badaniach. W Zakładzie autora stwierdzono np., że modyfikowanie wydzielania śliny w bardzo nawet szerokim zakresie na drodze farmakologicznej nie zmienia u psów ani wrażliwości mechanizmu pragnienia na bodźce osmotyczne (odwodnienie komórkowe), ani nie wpływa na ilość wody wypijanej pod wpływem standardowego bodźca osmotycznego. Zahamowanie wydzielania śliny powoduje natomiast wypijanie przez zwierzę pojedynczych łyków wody, „zwilżanie” pyska, zupełnie niepodobne do zwykłej reakcji pragnieniowej (jednorazowe wypicie znacznej ilości wody).

Rzecz zabawna – do ugruntowania błędnego poglądu o znaczeniu wysychania jamy ustnej w mechanizmie pragnienia i sformułowania teorii „suchych ust” (dty mouth theory) przyczynił się sam W.B. Can- non, a raczej zapatrzeni weń, ale niezbyt dokładnie czytający prace swego mistrza jego zwolennicy. Teorię „suchych ust” jako wytłumaczenie mechanizmu pragnienia można jeszcze dzisiaj znaleźć w większości podręczników fizjologii, z podkreśleniem fakm sformułowania jej przez Cannona. Istotnie, ten znakomity badacz teorię taką sformułował, nie wykonał jednak ani jednego doświadczenia, które byłoby poświęcone jej sprawdzeniu. Praca, w której wysunął możliwość wyjaśnienia mechanizmu pragnienia jako następstwa wysychania jamy ustnej, jest stymulującą, błyskotliwą spekulacją, rozważaniem pociągającym, ale czysto teoretycznym. Jak na teorię, która znalazła mocną pozycję w podręcznikach, to trochę za mało. Zapewne większość autorów tych podręczników nigdy oryginalnej pracy Cannona nie czytała, a powtarzała dry mouth theory za swymi poprzednikami, autorami wcześniejszych podręczników.

Leave a Reply