Nieważkość

Loty kosmiczne wprowadzają człowieka w sytuację, z jaką nie zetknął się nigdy w przeszłości swego gatunku – w stan nieważkości. Wpływ stanu nieważkości na organizm, zależność tego wpływu od czasu jego działania, możliwość przystosowania się do niego oraz możliwość i czas readaptacji do zwykłych warunków działania grawitacji po powrocie na Ziemię są nie do przewidzenia na podstawie tylko przesłanek teoretycznych.

Działanie siły ciężkości towarzyszące człowiekowi od chwili urodzenia jest tak stałym elementem środowiska jego życia, że rzadko w ogóle rozważano ewentualne skutki „wymknięcia się” organizmu spod jej wpływu. Nie znaczy to, że biolodzy nie dostrzegali znaczenia siły ciężkości jako czynnika, który musiał odgrywać rolę w ukształtowaniu się różnorodnych form życia na Ziemi. Wykształcona w toku ewolucji zależność masy tkanek podporowych (przede wszystkim kośćca) od ogólnej masy ciała zwierzęcia jest prostym przykładem podporządkowania niektórych ogniw rozwoju gatunkowego wpływom grawitacji.

U małych zwierząt kościec stanowi mniejszą część masy całego ciała niż u dużych zwierząt. U myszy o masie ciała około 20 g masa kośćca stanowi zaledwie 5% całej masy ciała U 70-kilogramowego człowieka sięga już 15%, zaś u 7000-kilogramowego słonia – 27% masy jego ciała. Im większe jest więc zwierzę, im większą ma masę, tym większą jej część musi stanowić tkanka podporowa, umożliwiająca zachowanie kształtów ciała mimo „przyciągającej” je ku powierzchni Ziemi grawitacji.

Zestawienie przytoczonych wyżej danych z odpowiednimi wartościami dotyczącymi dużych ssaków morskich jeszcze lepiej ilustruje znaczenie grawitacji w ukształtowaniu się przedstawionych proporcji. Zwierzęta te pozostając w wodzie podlegają prawu Archimedesa. Mimo wielkiej masy ciała ich ciężar – zależny od grawitacji – nie wzrasta w takiej proporcji do rozmiarów ciała jak u zwierząt lądowych. Dla podtrzymania takiej masy ciała nie jest potrzebne dalsze zwiększenie masy kośćca, np. u jednego z największych ssaków – pletwala błękitnego (Balaenoptera musculus) stanowi ona zaledwie 15% masy ciała ważącego od 100 do 200 ton.

Leave a Reply