Mechanizmy kontrolujące zasoby soli

Ciągła utrata wody przez organizm człowieka jest nieuchronna: parowanie z powierzchni ciała i powierzchni płuc zależy od tych samych podstawowych sił fizycznych, które powodują parowanie wody ze szklanki herbaty czy powierzchni kałuży. Nie istnieją mechanizmy fizjologiczne skutecznie chroniące organizm przed utratą na tej drodze głównego jego składnika – wody. W takiej sytuacji pragnienie staje się ważnym mechanizmem regulacyjnym, zapobiegającym wytworzeniu tak głębokiego deficytu wody, że groziłby upośledzeniem podstawowych czynności ustroju.

Nasuwa się pytanie, czy podobny mechanizm przeciwdziała wytworzeniu niedoboru soli, przede wszystkim chlorku sodu, w warunkach niedostatecznego zaopatrzenia w sól w składzie pokarmów.

Ogólna ilość chlorku sodu w organizmie człowieka jest nader stała w warunkach jego normalnej egzystencji. Sól ta znajduje się w organizmie człowieka głównie jako składnik tzw. płynu zewnątrz- komórkowego, na który składa się osocze krwi i płyn wypełniający wszystkie szczeliny międzykomórkowe. Płyn zewnątrzkomórkowy stanowi więc rzeczywiste środowisko życia komórek, tzw. środowisko wewnętrzne organizmu. Utrzymywanie stałej jego objętości, składu chemicznego, pH itd. stanowi warunek prawidłowego funkcjonowania wszystkich komórek ustroju. Głównym elektrolitem płynu pozakomórkowego jest właśnie chlorek sodu. Bodaj najbardziej istotną – z punktu widzenia czynników warunkujących przetrwanie organizmu – jego funkcją jest utrzymywanie stałej objętości płynu zewnątrz – komórkowego. Chlorek sodu, jako składnik tego płynu, wiąże osmotycznie wodę. Utrata chlorku sodu z płynu zewnątrzkomórkowego powoduje utratę (poprzez nerki) odpowiedniej ilości wody i zmniejszenie jego objętości. Zwiększenie zawartości chlorku sodu w przestrzeni pozakomórkowej powoduje zatrzymanie wody i zwiększenie objętości tej przestrzeni.

Leave a Reply