Mechanizm rozwoju policytemii wysokościowej

U człowieka pozostającego przez dłuższy czas w warunkach wysokogórskich zwiększa się stopniowo wskaźnik hematokrytowy (hematokryt), tj. stosunek objętości masy krwinkowęj (głównie czerwone krwinki) do całej objętości krwi. Coraz większą część każdej objętości krwi stanowią krwinki czerwone. Jest to następstwem przede wszystkim zwiększenia ogólnej liczby tych krwinek (policytemii), ale współuczestniczy w rozwoju omawianego zjawiska i zmniejszenie objętości osocza. W krwinkach czerwonych znajduje się hemoglobina – barwnik, który w płucach przyłącza tlen, transportuje go do tkanek i tam uwalnia do ich dyspozycji. Zwiększenie wskaźnika hematokrytowego powoduje wzrost tzw. p o- jemności tlenowej krwi, tj. objętości tlenu, jaką może przyłączyć i przetransportować każde 100 ml krwi. W ten sposób z każdej objętości powietrza pęcherzykowego w płucach krew pobiera teraz więcej tlenu. Zrozumiałe jest znaczenie takiej zmiany jako czynnika przystosowującego do warunków wysokogórskich.

Mechanizm rozwoju policytemii wysokościowej tłumaczy się w sposób następujący. W nerkach powstaje związek zwany erytropoetyną. Erytropoetyna przenika do krwi, z którą dociera do szpiku kostnego, stanowiącego miejsce powstawania krwinek czerwonych, i pobudza jego aktywność krwiotwórczą. Powstaje więcej krwinek czerwonych, które przechodzą ze szpiku do krwi. Na wytwarzanie erytropoetyny wywiera pobudzający wpływ gorsze zaopatrzenie nerek w tlen, co ma miejsce m.in. właśnie na dużych wysokościach nad poziomem morza. Zwiększająca się w efekcie liczba krwinek czerwonych i ilość niesionej przez nie hemoglobiny powoduje lepsze zaopatrzenie m.in. nerek w krew i zmniejszenie wytwarzania erytropoetyny. Mechanizm działający na tak prostej zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego współdziała więc w kontroli zaopatrzenia narządów i tkanek w tlen. Wzrost wydzielania erytropoetyny występuje już pierwszego dnia narażenia organizmu na hipoksję i zmniejsza się po kilku dniach w wyniku działania opisanego ujemnego sprzężenia zwrotnego.

Leave a Reply