Mechanizm homeostatyczny

Jednoczesne przyspieszenie czynności serca i wzrost ciśnienia tętniczego w stanie emocji wymagają dodatkowego komentarza. Wiadomo, że ciśnienie tętnicze krwi jest wielkością regulowaną, tzn. wzrost lub obniżenie ciśnienia wywołują odruchowe reakcje, które tak zmieniają czynność serca i stan naczyń krwionośnych, że przywrócona zostaje początkowa, stała wartość ciśnienia krwi. Reakcje te wyzwalane są z receptorów (tzw. baroreceptorów) ulokowanych m.in. w ścianie luku aorty i zatoki szyjnej (rozgałęzienie tętnicy szyjnej wspólnej na zewnętrzną i wewnętrzną) wrażliwych na rozciąganie. Kiedy ciśnienie krwi wzrasta, zwiększa się wyładowywanie impulsów nerwowych z tych receptorów. Impulsy te docierają do ośrodkowego układu nerwowego, do tzw. strefy depresyjnej, aktywując składające się na nią neurony. Pobudzenie ich powoduje zahamowanie aktywności tzw. strefy presyjnej, której komórki wysyłają impulsy powodujące przyspieszanie akcji serca i wzrost napięcia mięśniówki obwodowych naczyń krwionośnych. Strumień (częstotliwość) tych impulsów zmniejsza się. W ostatecznym efekcie zostaje więc zwolniona czynność serca, a naczynia krwionośne rozszerzają się. Ciśnienie tętnicze obniża się i wyrównany zostaje jego wzrost, który wywołał cały ten łańcuch reakcji. Obniżenie się ciśnienia tętniczego wywołuje efekt przeciwny.

Zarysowany wyżej podstawowy mechanizm homeostatyczny, gwarantujący stabilizację ciśnienia tętniczego krwi, zostaje w stanach emocjonalnych przełamany. Odruchy z baroreceptorów zostają zahamowane pod wpływem impulsów płynących z neuronów mechanizmu emocji. Hamowanie zachodzi przypuszczalnie na poziomie ośrodkowego ogniwa tych odruchów. Udaje się je wywołać także w warunkach ostrych doświadczeń fizjologicznych. Stwierdzono np„ że drażnienie baroreceptorów naczyniowych przez wzrost ciśnienia tętniczego nie wywołuje u zwierzęcia doświadczalnego typowego zwolnienia akcji serca, jeżeli jednocześnie drażni się prądem elektrycznym te okolice podwzgórza, których pobudzenie powoduje typowy zespół reakcji obronnych towarzyszących emocjom.

Leave a Reply