Ludzie w warunkach stresu cieplnego – kontynuacja

Brakuje natomiast dowodów na to, że pod względem adaptacji fizjologicznej mieszkaniec rejonów tropikalnych góruje nad przybyszem z chłodniejszych rejonów świata. Od dawna opisywano podobny „potencjał aklimatyzacyjny”

Murzynów południowoafrykańskich i ludzi pochodzenia europejskiego, stwierdzany w różnych badaniach nad adaptacją do pracy w kopalniach złota w RPA. Zarówno krajowcy, jak i przybysze musieli podlegać aklimatyzacji, zanim nabyli zdolności tolerowania ciężkich warunków klimatycznych w pracy w tych kopalniach. Aklimatyzacja trwała podobnie długo i przynosiła podobne zwiększenie tolerancji stresu cieplnego.

W ramach Międzynarodowego Programu Biologicznego (IBP) przeprowadzono bardzo ciekawe badania zmierzające do wyjaśnienia, czy istnieje zróżnicowanie etniczne reakcji termoregulacyjnych na standardową stymulację termorecepto- rów skóry, identyczny wzrost temperatury wewnętrznej, kombinacje tych zmian itd., słowem – na standardową aktywację tego systemu przez identyczne zmiany na jego „wejściu”. Wcześniej nie osiąganym walorem tych badań, przeprowadzonych przez zespół fizjologów angielskich pod kierunkiem profesorów J.S. Wei- Aklimatyzacja do gorącego otoczenia rozwija się szybko – w ciągu 1-2 tygodni. nera, O. Edholma, J.K. Collinsa i in., była właśnie ścisła standaryzacja warunków badań. Dlatego m.in. ich wyniki i płynące z nich wnioski można darzyć dużym zaufaniem.

Badania nad zróżnicowaniem etnicznym wydolności fizycznej człowieka

Badania te nie wykazały genetycznego uwarunkowania fizjologicznej adaptacji do stresu cieplnego. Badani, należący do bardzo różnych grup etnicznych, żyjących od tysiącleci w zupełnie odmiennych warunkach klimatycznych, ale obecnie obok siebie osiedleni, na identyczne obciążenie cieplne reagowali praktycznie w taki sam sposób. Różne były natomiast reakcje ludzi obecnie żyjących w różnych warunkach klimatycznych: aktualnie osiągnięta aklimatyzacja determinowała odmienność reakcji na obciążenia cieplne.

Wnioski, jakie nasuwają te badania, są uderzająco podobne do wniosków płynących z badań nad zróżnicowaniem etnicznym wydolności fizycznej człowieka (patrz tab. IV.9). Nie odległa przeszłość gatunku, lecz aktualny napór czynników środowiskowych decyduje o adaptacji fizjologicznej do nich i ich tolerancji przez organizm. Przeszłość zdeterminowała tylko potencjalne osiągalne granice adaptacji. Aktualne granice określone są przez aktualną konfrontację organizmu z czynnikami środowiska.

Krajowiec np. z południowej Afryki lepiej toleruje wpływ klimatu tropikalnego niż Europejczyk nie dlatego, że jest genetycznie przystosowany do tropikalnego środowiska, lecz dlatego, że od urodzenia podlega jego wpływom. Być może istnieją wyjątki od tej prawdopodobnie ogólnej zasady. Jak się wydaje, szczególną aklimatyzację wykazują mieszkańcy środkowej Australii i buszmeni rejonu Kalahari: zagadnienie to wymaga dalszych badań.

Leave a Reply