Łaknienie soli – argumenty pozabiologiczne

Jak dotąd, za istnieniem mechanizmu sterującego przyjmowaniem soli przemawia więcej ogólnych obserwacji klinicznych i argumentów pozabiologicz- nych niż wyników ścisłych doświadczeń fizjologicznych. Ponieważ chyba nikt rozsądny nie neguje znaczenia różnych ogólnych obserwacji zachowania się zwierząt i człowieka dla poznania mechanizmów funkcjonowania organizmu, nawet wówczas gdy jeszcze nie znalazły potwierdzenia ściśle doświadczalnego, warto jest zapoznać się z niektórymi z tych argumentów.

Wiadomo, że człowiek dosala pokarmy. Każdy lekarz powinien wiedzieć, że ludzie czynią to w ogromnej większości przypadków bez uzasadnienia fizjologicznego, czasem z ewidentnym zagrożeniem dla zdrowia. Skąd wziął się więc zwyczaj dosalania pokarmów, gdzie leżą jego początki i co je uzasadniało? Można tylko podejrzewać, że początki te, sięgające dalekiej przeszłości, znajdowały jakieś biologiczne uzasadnienie, nie wiemy jednak dotychczas, na czym ono polegało.

Ślady używania przez człowieka soli jako cennego składnika pokarmów można znaleźć w różnych źródłach historycznych. Świadczą one o szczególnym znaczeniu, jakie od zarania swojej historii człowiek przepisywał soli, bez której już wtedy trudno było mu się obejść.

Człowiek prehistoryczny nie znał soli jako dodatku do pokarmów i zyskiwał ją tylko w składzie naturalnych pokarmów pochodzenia roślinnego i zwierzęcego (wg Kaunitza). Sól była natomiast już znana przez Hebrajczyków.

Nie ulega wątpliwości, że w czasach, w których powstawała Odysea (VIII w. p.n.e.), sól była używana powszechnie. Wiele miejsca poświęcił omówieniu różnych rodzajów soli oraz sposobów jej przyrzą- dzania także do celów medycznych Pliniusz Starszy (I w.) w swoim dziele encyklopedycznym Historia Naturalis, które aż do czasów Odrodzenia stanowiło jedno z najbogatszych źródeł wszechstronnych informacji o ówczesnym świecie. Sól wchodziła w Rzymie w skład wynagrodzenia za służbę w wojsku i wynagrodzenia różnych funkcjonariuszy państwowych, jej mianem nazwano szlak (Via Salaria), którym Sabinowie (jedno z plemion sabelskich, zamieszkujących środkową Italię, mające wpływ na Lacjum i Rzym) sprowadzali z południa sól. Tacyt opisuje walkę między plemionami germańskimi Hermundurami i Chattami, która toczyła się o władanie „bogatą w sól” rzeką Salą (dopływ Łaby, Soławy, nosi dziś nazwę Saale).

Leave a Reply