Kontrola bilansu solnego organizmu

Trudno dzisiaj wyjaśnić, w jakim stopniu było to odbiciem działania podstawowych mechanizmów fizjologicznych, kontrolujących bilans solny organizmu, w jakim zaś stopniu skutkiem działania nawyków smakowych uwarunkowanych czynnikami niebiologicznymi: socjalnymi i in. Trudno też dzisiaj wyliczyć z dostateczną dokładnością, czy podstawowa dieta zapewniała niegdyś organizmowi wystarczającą ilość soli, czy też dopiero dodawanie jej do pokarmów umożliwiało wyrównanie codziennych strat.

Nie ulega natomiast wątpliwości, że w świetle zapisów historycznych i relacji podróżników istniały zawsze grupy ludzkie, plemiona, które bądź nie znały soli jako ingredientu pokarmowego, bądź traktowały sól jako substancję niejadalną ze względu na jej nie tolerowany przez tych ludzi smak.

O ludziach, którzy „nie mają morza i nie jedzą pokarmów z dodatkiem soli”, pisał Homer w Odysei. Polityk i historyk rzymski (I w. p.n.e.) Sallustiusz w swoim dziele o wojnie z Jugurtą (Bellum Jugurthinutn) w Afryce Północnej (około roku 105 p.n.e.) pisał o tolerowaniu zupełnego braku soli przez tubylców żyjących w głębi lądu, daleko od morza. Według jego relacji zwłaszcza mieszkańcy Numidii (obecnie Algieria) nie używali soli ani innych substancji pobudzających apetyt, odżywiając się głównie mlekiem i mięsem dzikich zwierząt dla zaspokojenia głodu i pragnienia, nie zaś dla wrażeń smakowych i przyjemności.

W.H. Prescott, angielski prawnik i historyk, którego pasją życiową stała się historia konkwisty hiszpańskiej, w dziele poświęconym historii podboju Meksyku, wydanym po raz pierwszy w roku 1843, przytacza relację kronikarza indiańskiego zawierającą wzmiankę o wieloletnim pozbawieniu soli ludzi, którzy znali jej smak i uważali ją za jeden z naturalnych składników ich pokarmu. Według Prescotta, w rękopisie kronikarza Camargo Historia de Tlascala jest mowa o armiach Azteków, które zostały około roku 1520 otoczone w górach i odcięte od pozostałej części kraju przez najeźdźców. Przez prawie pół wieku odcięte były dostawy wełny, kakao i soli – wówczas podstawowych artykułów życia codziennego. Długotrwałe pozbawienie soli jako dodatku do pokarmów wywarło ponoć tak głęboki wpływ na odczucia smakowe, że Indianie, którzy przetrwali okrążenie lub urodzili się w tych warunkach, przestali używać w ogóle soli i po zakończeniu podboju Meksyku. Dopiero w kilka generacji później powrócił zwyczaj używania soli.

Leave a Reply