Granice tolerancji odwodnienia organizmu

Nie jest znana dokładnie głębokość odwodnienia organizmu, po osiągnięciu której następuje śmierć. Granica ta jest różna w różnych warunkach termicznych otoczenia, zależy od szybkości, z jaką rozwija się dehydratacja organizmu, i od szeregu innych czynników.

Obraz rozwijania się w organizmie różnych zmian czynnościowych w miarę ubytku wody ustrojowej, w zestawieniu z wynikami prowadzonych na zwierzętach badań doświadczalnych, pozwala jednak na orientacyjne wytyczenie tej granicy (ryc. V.9). Śmierć zwykle następuje, gdy odwodnienie organizmu przekroczy 15-20% ciężaru ciała. U człowieka ważącego 70 kg odpowiada to utracie 10-14 litrów potu. Według danych teoretycznych i badań doświadczalnych

Adolpha i jego zespołu człowiek może przeżyć 12 dni bez wody do picia, pozostając w spoczynku w neutralnych warunkach termicznych otoczenia. Opinie innych badaczy zainteresowanych granicami przeżycia bez wody są podobne. Znany angielski specjalista w dziedzinie „fizjologii warunków krańcowych” profesor McCance podaje, że podczas ostatniej wojny najdłuższy czas dryfowania na morzu w łodziach ratunkowych, bez wody do picia, marynarzy i zestrzelonych lotników wynosił 15 dni. Niektórzy inni autorzy sądzą, że czas ten może być w niektórych przypadkach nieco dłuższy.

Objawy narastającego odwodnienia organizmu, na czoło których coraz bardziej wysuwa się palące pragnienie, występują oczywiście znacznie wcześniej. Objawy te analizowano w badaniach doświadczalnych, w których brali udział ochotnicy. Odwodnienie organizmu osiągano zazwyczaj w wyniku stymulacji czynności gruczołów potowych pod wpływem gorącego otoczenia, czasem pod wpływem wysiłku fizycznego w neutralnym lub gorącym środowisku. Autor uzyskiwał w ten sposób łatwo w ciągu kilku godzin utratę przez organizm badanych wody w ilości odpowiadającej 4-6% ciężaru ciała, wspomniana już grupa badaczy z uniwersytetu w Rochester (Adolph i in.) – 8-11% ciężaru ciała. Ma to być górna granica odwodnienia organizmu, której osiągnięcie nie stwarza jeszcze – u zdrowego w pełni człowieka – żadnego zagrożenia dla zdrowia w warunkach dobrze kontrolowanych badań.

Po utracie wody w ilości odpowiadającej 1,5-2% ciężaru ciała występuje zwykle wyraźne, a nawet silne uczucie pragnienia, ciśnienie osmotyczne płynów ustrojowych wzrasta wtedy co najmniej o około 2%, odpowiednio zmniejsza się ich objętość.

Leave a Reply