Gatunkowe zróżnicowanie podatności organizmu na działanie zimna

Wiele badań poświęcono opisowi obrazu stanu zaaklimatyzowania organizmu człowieka do zimnego środowiska oraz wyjaśnieniu fizjologicznego podłoża jego rozwoju. Badania te dotychczas nie doprowadziły do jednoznacznych wniosków.

W latach pięćdziesiątych sporo wysiłku włożono w ujednolicenie terminologii dotyczącej wpływu zimna na organizm, adaptacji, aklimatyzacji, aklimacji itd. Nie wydaje się uzasadnione roztrząsanie tych spraw w niniejszej książce. Aklimatyzacja do zimna będzie tu rozumiana w opisany wyżej sposób.

Sytuację bardzo utrudnia gatunkowe zróżnicowanie podatności organizmu na działanie zimna oraz obrazu i mechanizmów aklimatyzacji do zimnego otoczenia. Dlatego korzystać z wyników badań przeprowadzonych na zwierzętach przy próbach wyjaśnienia mechanizmów działania zimna na organizm człowieka można w bardzo ograniczonym zakresie.

Przekonanie o tym, że człowiek przebywający przez dłuższy czas w zimnym środowisku nabywa szczególnej adaptacji do tego środowiska, ulega aklimatyzacji, opiera się bardziej na opisach ludzi, których przypadek lub inne przyczyny naraziły na drastyczny wpływ zimnego środowiska, niż na znajomości przyczyn ich wysokiej tolerancji zimna.

Jeszcze większe znaczenie w nabraniu przekonania o możliwości długofalowej adaptacji do zimna, aklimatyzacji, miały obserwacje poczynione przy okazji nawiązywania na początku tego stulecia, w ubiegłym wieku i wcześniej kontaktów z „ludźmi Północy”: Eskimosi, Indianie arktyczni i L apończycy stali się symbolem zdolności człowieka do życia w zimnym świecie rejonów subarktycznych i arktycznych. Własne doświadczenie badaczy tych rejonów potwierdzało zdolność człowieka do życia w warunkach krańcowo zimnego środowiska. Wskazywało też na to, że tolerancja bardzo niskiej temperatury otoczenia nie musi być genetycznie zdeterminowaną cechą stałych mieszkańców dalekiej północy, ale nabyta może zostać również przez mieszkańców cieplejszych rejonów Europy czy Ameryki Północnej.

Leave a Reply