Aktywność enzymu przekształcającego noradrenalinę w adrenalinę

Zwiększone stężenie amin katecholowych we krwi. śmierci zwierząt w stresie doświadczalnym i w wielu przypadkach nagiej śmierci ludzi dotąd zupełnie zdrowych. Zgodnie z koncepcją Selyego i z wynikami bardzo licznych badań na zwierzętach oraz obserwacji poczynionych u ludzi, stresowi towarzyszy obok aktywacji układu . adrenergicznego pobudzenie tzw. osi podwzgórzowo-przysadkowo- -nadnerczowej, zwiększone wydzielanie i podwyższony poziom we krwi hormonów kory nadnerczy (głównie glikokortykoidów). Mechanizm stymulacji kory nadnerczy w stresie emocjonalnym przedstawiony już został wcześniej (patrz str. 15). W kontekście omawianych tu zagadnień warto jest natomiast wspomnieć o katabolicznym wpływie glikokortykoidów na białka, ich litycznym wpływie na grasicę i węzły chłonne, zmniejszaniu przez nie odporności itd. Wszystkie (z wyjątkiem pierwszego) wymienione tutaj wpływy glikokortykoidów występują tylko przy ich bardzo wysokim stężeniu we krwi i przez wielu badaczy traktowane są jako efekty farmakologiczne, a nie fizjologiczne.

Jednak w stanach dramatycznych napięć emocjonalnych stężenie tych hormonów we krwi wzrasta zaskakująco wysoko i utrzymuje się – sądząc po ich wydzielaniu w moczu – na wysokim poziomie przez długie okresy. Możliwość patogennego ich wpływu w takich sytuacjach jest nader prawdopodobna.

Trzeba też dla ścisłości wspomnieć o wzajemnym powiązaniu czynności rdzenia i kory nadnerczy oraz kontrolującego jej funkcję mechanizmu neuro-hor- monalnego. Stwierdzono np., że aktywność enzymu przekształcającego noradrenalinę w adrenalinę (fenyloeta- nol-amino-N-metylotransferaza) w komórkach nadnerczy wzrasta pod wpływem ACTH – tego samego hormonu, który m.in. w warunkach stresu pobudza wydzielanie glikokortykoidów przez korę nadnerczy, oraz pod wpływem samych glikokortykoidów. Te ostatnie zwiększają ponadto aktywność enzymu kontrolującego pierwszy stopień biosyntezy amin katecholowych (wspólny dla noradrenaliny i adrenaliny), mianowicie hydroksylazy tyrozynowej. Enzym ten katalizuje przekształcenie aminokwasu tyrozyny w dwuhydroksyfenyloalaninę (DOPA), która następnie przekształcana jest w dopaminę, a ta w noradrenalinę. W rdzeniu nadnerczy z noradrenaliny powstaje – jak wspomniano – adrenalina. Tak więc zwiększone wydzielanie glikokortykoidów przez korę nadnerczy może ułatwiać biosyntezę amin katecholowych przez rdzeń nadnerczy.

W stresie obie części nadnerczy reagują podobnie, a efekty zwiększenia ich czynności są synergistyczne. Mogą współdziałać w reakcjach adaptacyjnych, a w przypadkach nadmiernej stymulacji tego gruczołu dokrewnego mogą stać się współodpowiedzialne za rozwój zmian patologicznych.

Leave a Reply