Adaptacyjne znaczenie stanów emocjonalnych cz. II

Poza takim znaczeniem antycypacyjnym emocje odgrywają jeszcze inną rolę fizjologiczną. Pobudzenie emocjonalne towarzyszące wysiłkowi fizycznemu wykonywanemu w warunkach zagrożenia organizmu lub zaspokojenia podstawowych potrzeb biologicznych (zdobycie pokarmu) wzmacnia działanie mechanizmów adaptacji wysiłkowej i pozwala na głębsze sięgnięcie do „rezerw czynnościowych”, przede wszystkim rezerw energetycznych organizmu. W tym kontekście interesująca może być wzmianka o opóźnianiu zmęczenia fizycznego przez pobudzenie emocjonalne. Występowanie takiego zjawiska nie ulega wątpliwości, natomiast mechanizm leżący u jego podłoża nie został dotychczas w pełni wyjaśniony. Jest to przypuszczalnie zjawisko złożone, obejmujące kilka ogniw. Szczególną rolę odgrywa w nim pobudzenie współ- Cannon W.B. The Wisdom of the Body. 2nd Ed., W.W. Norton Co., N.Y. 1939. czulnego układu nerwowego i czynności nadnerczy, zwłaszcza ich części rdzeniowej. Aminy katecholowe mogą zwiększać siłę skurczów mięśni osłabionych w wyniku zmęczenia i przedłużać ich zdolność skracania się. Takie działanie adrenaliny zostało stwierdzone w latach dwudziestych bieżącego stulecia przez znakomitego fizjologa rosyjskiego L.A. Orbelego na preparacie nerwowo-mięś- niowym. Kiedy dodano adrenaliny do krwi lub płynu omywającego mięsień, który wskutek drażnienia go przez odpowiedni nerw ruchowy został doprowadzony do prawie zupełnego zmęczenia i radykalnego zmniejszenia amplitudy skurczów, amplituda skurczów ponownie zwiększała się, a mięsień okazywał zdolność do skracania się jeszcze przez pewien czas. Oczywiście, siła pobudzenia mięśnia była stale taka sama. Podobny efekt przyniosło w doświadczeniach Orbelego drażnienie prądem włókien współczulnych, biegnących do kurczącego się mięśnia, stosowane na tle zmęczenia tego ostatniego (ryc. VI.4). Na poziomie obwodowego ogniwa aparatu ruchowego – nerwu i unerwianego przezeń mięśnia – taki wpływ częściowo znoszący objawy zmęczenia i przywracający zdolność do pracy polegał na zwiększaniu przewodnictwa nerwowo-mięśniowego przez aminy katecholowe oraz na dodatkowej stymulacji przez nie glikogenolizy z dostarczeniem dodatkowej energii do pracy. Możliwe także, że aminy katecholowe wywierają wpływ na sam substrat kurczliwy włókien mięśniowych – odnawiając zdolność włókienek kurczliwych (miofibryli) do skracania się. Biorąc pod uwagę cały organizm trzeba zwrócić uwagę na zwiększenie przez aminy katecholowe mobilizacji pozamięśniowych substratów energetycznych – glukozy z wątroby i wolnych kwasów tłuszczowych z tkanki tłuszczowej. Stężenie amin katecholo- wych we krwi zwiększa się w stanach emocji, a ich działanie wspomagają hormony

Leave a Reply