Adaptacja do życia na dużych wysokościach

Wpływ obniżonego ciśnienia atmosferycznego na organizm człowieka zależy od wysokości wzniesienia nad poziomem morza, od szybkości wznoszenia się i od czasu pobytu na dużej wysokości. Jak wspomniano wyżej, czynnikiem, który przede wszystkim stanowi zagrożenia organizmu na dużych wysokościach i który decyduje o obrazie zaburzeń jego czynności w warunkach obniżonego ciśnienia atmosferycznego i o uruchamianych mechanizmach obrony, jest zmniejszenie się ciśnienia parcjalnego tlenu we wdychanym powietrzu i – wtórnie – w pęcherzykach płucnych. Ponadto przy gwałtownym obniżaniu ciśnienia atmosferycznego zagraża tzw. choroba dekompresyjna, a przy bardzo niskim ciśnieniu, poniżej 45 mmHg, wrzenie płynów ustrojowych.

Ciśnienie parcjalne tlenu w powietrzu odpowiada procentowej zawartości w nim tego gazu (20,94%) i na poziomie morza wynosi 159 mmHg (20,94% z 760 mmHg). Powietrze wdychane zostaje rozcieńczone w drogach oddechowych przez powietrze, które pozostało w nich po uprzednim wydechu. Ponieważ to pozostałe powietrze jest uboższe w tlen, który w czasie wdechu został z niego pobrany w pęcherzykach płucnych przez krew, rozcieńczanie nim nowej porcji wdychanego powietrza powoduje zmniejszenie procentowej zawartości tlenu, zanim porcja’ ta dotrze do pęcherzyków płucnych. Ciśnienie parcjalne tlenu jest w nich w efekcie niższe niż w otaczającym powietrzu i wynosi na poziomie morza około 103 mmHg.

Z tlenem znajdującym się w pęcherzykach płucnych pod takim właśnie ciśnieniem styka się, poprzez ścianę oddzielającą ich światło od światła włosowatych naczyń krwionośnych płuc, płynąca w nich krew. Różnica ciśnień (prężności) tlenu w pęcherzykach płucnych (wyższe) i we krwi dopływającej do nich (niższe) jest czynnikiem stanowiącym siłę napędową do dyfuzji tego gazu z pęcherzyków do krwi, z którą zostaje on rozprowadzony po całym organizmie.

Naturalnie w miarę zmniejszania się ciśnienia atmosferycznego ze wznoszeniem się coraz wyżej nad poziom morza zmniejsza się i ciśnienie tlenu we wdychanym powietrzu, a w ślad za tym – w pęcherzykach płucnych. Zmniejsza się gradient ciśnień tlenu między światłem pęcherzyków płucnych i krwi przepływającej przez płuca i zmniejsza się wysycenie tlenem tej ostatniej. Zaopatrzenie tkanek w tlen ulega pogorszeniu. Rozwijają się objawy niedotlenienia organizmu (hi- poksji). Ze względu na genezę ten rodzaj hipoksji nazywany jest h i p o k s j ą wysokościową.

Leave a Reply