Archive for Sierpień 14th, 2015

Nieważkość – kontynuacja

Innym przykładem znaczenia grawitacji jako czynnika współdziałającego w kształtowaniu cech morfologicznych i właściwości fizjologicznych organizmu mogą być doświadczenia, w których zmieniano u szczurów obciążenie grawitacyjne ciała w czasie jego rozwoju. Zgodnie z prawem ciążenia Newtona siła grawitacji jest proporcjonalna do iloczynu mas podlegających jej działaniu: na powierzchni Ziemi jest więc proporcjonalna do masy analizowanego obiektu. We wspomnianych doświadczeniach porównano masę mięśni i kośćca kończyn tylnych, osiąganą po identycznym okresie życia u dwu grup szczurów. Jedną grupę – kontrolną, stanowiły normalnie rozwijające się zwierzęta, w drugiej zaś grupie natychmiast po urodzeniu amputowano szczurom obie kończyny przednie. W tej drugiej grupie masa całego ciała obciążała tylko dwie zachowane kończyny, w grupie kontrolnej – wszystkie cztery. Okazało się, że po kilku tygodniach rozwoju szczury grupy doświadczalnej osiągały większą masę mięśni kończyn tylnych oraz większą masę i gęstość kości tych kończyn niż szczury grupy kontrolnej. Wynikające z działania grawitacji większe obciążenie kończyn tylnych u szczurów doświadczalnych niż u kontrolnych wywierało głęboki wpływ na rozwój morfologiczny tych zwierząt.

Czytaj dalej »

Upośledzenie tolerancji ortostatycznej

Podczas wszystkich lotów załogowych stwierdzono upośledzenie tolerancji ortostatycznej (skłonność do zapaści po zastosowaniu na dolną część ciała ujemnego ciśnienia w sposób symulujący przyjęcie pozycji stojącej na Ziemi) i obniżenie wydolności fizycznej: zmiany te występowały już po tygodniu przebywania w stanie nieważkości, osiągały maksimum nasilenia po 40-50 dniach, po czym zaczynały bardzo powoli zmniejszać się. Dla zapobiegnięcia zapaści ortostatycznej po powrocie na Ziemię u części kosmonautów przed lądowaniem uruchamiano urządzenia ubioru antygrawitacyjnego, których działanie wywierało ciśnienie na dolną część ciała. Powrót sprawności układu krążenia i wydolności fizycznej do wartości wyjściowych trwa po powrocie na Ziemię długo – od kilku do kilkudziesięciu nawet dni.

Czytaj dalej »

Zapobieganie odwodnieniu organizmu

Jest tylko jeden, oczywisty sposób zapobiegania odwodnieniu organizmu: należy pić odpowiednie ilości płynów. Wyłania się natomiast kwestia, jakie to mają być płyny, jaka powinna być ich temperatura itd., aby najskuteczniej zapobiegać odwodnieniu dowolnemu. Rozwiązaniu tego pozornie prostego zagadnienia poświęcono wiele żmudnych laboratoryjnych i terenowych badań fizjologicznych, Analizowano w tych badaniach zarówno preferencje smakowe w stosunku do różnych proponowanych płynów, jak szybkość wchłaniania ich z przewodu pokarmowego itd.

Czytaj dalej »

Deficyt soli

Przyczyną zmniejszenia dopływu krwi do nerek w omówionych wyżej okolicznościach jest m.in. zwiększone wyładowywanie impulsów drogami nerwów sympatycznych do mięśniówki naczyń krwionośnych obszaru trzewi i właśnie nerek. Jest to typowa odruchowa reakcja na obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, często towarzyszące zmniejszeniu objętości krwi, wykrywane przez barore- ceptory naczyniowe (zatoki szyjnej i łuku aorty). Impulsy przewodzone przez nerwy sympatyczne mogą też bezpośrednio docierać do komórek wytwarzających reninę i pobudzać jej wytwarzanie.

Czytaj dalej »