Archive for Lipiec 4th, 2015

Zmniejszenie stężenia sodu we krwi

Zmniejszenie stężenia sodu we krwi zwiększa tempo zachodzącej w części komórek kory nadnerczy (w tzw. warstwie ziarnistej) biosyntezy hormonu zwanego aldosteronem. Sód hamuje jeden z etapów biosyntezy tego hormonu i kiedy stężenie sodu w osoczu krwi zmniejsza się, etap ten zostaje „odblokowany” i wzrasta wytwarzanie aldosteronu. Aldosteron przenika do krwi z wytwarzających go komórek w tempie zbliżonym do tempa jego wytwarzania – stężenie tego hormonu we krwi zwiększa się. Z krwią dociera on do wszystkich tkanek i narządów, m.in. do nerek, w których wywiera wpływ na „traktowanie” przez ten narząd sodu. Pod wpływem aldosteronu zwiększa się mianowicie zwrotne wchłanianie sodu (a za nim, zgodnie z gradientem elektrochemicznym chloru), w cewkach nerkowych. Cewkami nerkowymi płynie w kierunku miedniczek nerkowych mocz, wytwarzany w tzw. kłębkach nerkowych z osocza krwi, na drodze ultrafiltracji osocza. Istotną częścią kłębków nerkowych są sploty kapilar (naczyń włosowatych): poprzez ściany kapilar do tzw. torebki Bowmana, która je otacza, przesącza się osocze pod działaniem ciśnienia hydrostatycznego krwi. Tylko białka osocza, które mają dużą masę cząsteczkową, nie przenikają przez ten filtr kapilarny – nie przechodzą, są za duże W ten sposób powstaje tzw. mocz pierwotny, który jest – jak widać – ultrafiltratem osocza krwi. Z torebki Bowmana każdego z kłębków nerkowych (jest ich w każdej nerce ok. 1 min) mocz wypływa do cewki nerkowej zdążającej do tzw. cewki zbiorczej, do której wlewa się mocz wytworzony w wielu kłębkach nerkowych. Cewka zbiorcza prowadzi go do miedniczki nerkowej, skąd trafia on do moczowodu. Podczas wędrówki przez cewkę nerkową zmienia się objętość i skład moczu pierwotnego. Ogromną część (przeszło 90%) wody wchodzącej w skład moczu pierwotnego zostaje wchłonięta z powrotem podczas przepływu moczu przez cewki do przestrzeni okołocewkowej, do płynu pozakomórkowego i osocza krwi. Hormon antydiure- tyczny wpływa na nasilenie tej „zwrotnej” resorpcji wody w cewkach nerkowych. Wchłaniane są w różnym stopniu i inne składniki moczu pierwotnego – wśród nich chlorek sodu. Aldosteron wpływa na nasilenie zwrotnej resorpcji właśnie sodu w cewkach nerkowych.

Czytaj dalej »

Odwodnienie organizmu i pragnienie – na pustyni i na morzu

Do odwodnienia organizmu dochodzi więc wówczas, gdy brak jest wody, której wypicie zaspokoiłoby subiektywne odczucie pragnienia, wyrównując zarazem jej brak w ustroju, lub wówczas, gdy mechanizm pragnienia traci sprawność działania. Oba te czynniki odgrywają rolę w różnych okolicznościach życia człowieka.

Czytaj dalej »

Hiperkapnia

Wykonanie ki.u głębokich oddechów (hiperwentylacja), z naciskiem na wydech, przed zanurzeniem się pod wodą może przedłużyć czas nurkowania. Chodzi tu nie tyle o zwiększenie ilości tlenu w płucach, ile o „wypłukanie” z organizmu dwutlenku węgla i obniżenie prężności tego gazu we krwi w chwili zanurzania się pod wodą. Przedłuża to czas, w ciągu którego dwutlenek węgla powstający w organizmie pod wodą osiągnie we krwi prężność, przy której pobudzenie ośrodka oddechowego zmusza do wypłynięcia na powierzchnię i zaczerpnięcia powietrza.

Czytaj dalej »