Archive for Czerwiec, 2015

Hałas i cisza: wibracje: pola elektro magnetyczne

W wielu miejscach przewijało się w tej książce stwierdzenie braku adaptacji fizjologicznej organizmu człowieka do niektórych wpływów środowiska. Porównanie wpływów środowiska, do których organizm nie przystosowuje się, reagując na powtarzane ich działanie jednakowo, zwraca uwagę na ich pewną wspólną cechę. Są to zwykle wpływy związane ze sztucznym, przez człowieka wytworzonym środowiskiem, nie występujące jako stały element jego naturalnego świata biologicznego. Na działanie tych wpływów człowiek nie był narażany w historii swojego rozwoju rodowego. Nie odgrywały one w przeszłości żadnej znaczącej roli ani jako czynniki zagrażające człowiekowi w jego życiu indywidualnym, ani w walce gatunku o przetrwanie i rozwój.

Czytaj dalej »

Ostra ekspozycja organizmu – skutki

Ostra hipoksja wywołuje ze strony organizmu człowieka reakcje przeciwstawiające się niedotlenieniu tkanek na skutek zmniejszenia zawartości tlenu we wydychanym powietrzu. Reakcje te, zwłaszcza na dużej wysokości, mają bardziej charakter gwałtownej obrony przed porażeniem czynności komórek z powodu ostrego niedotlenienia niż przystosowania się do nowej sytuacji. Nie są one w stanie zapobiec zmniejszaniu się wysycenia tlenem hemoglobiny, która przyłącza i przenosi ten gaz z płuc do wszystkich komórek ustroju, i zmniejszaniu się zaopatrzenia tych komórek w tlen niezbędny im do życia. Reakcje te polegają na przyspieszeniu ruchów oddechowych klatki piersiowej i przepony (co polepsza wentylację płuc) oraz na zwiększeniu ilości krwi tłoczonej do tętnic przez serce w ciągu minuty (pojemności minutowej serca).

Czytaj dalej »

W warunkach hipoksji wysokościowej..

W warunkach hipoksji i alkalizacji środowiska preferowany ma być ten drugi tor metaboliczny, z wytworzeniem 2,3-DPG. Stężenie tego związku w. krwinkach czerwonych zwiększa się. Stwierdzono, że zredukowana hemoglobina (która oddała już tlen) wykazuje tendencję do wiązania 2,3-DPG. Po przyłączeniu tego związku zmniejsza się zdolność wiązania przez nią tlenu. Krzywa wiązania tlenu przez hemoglobinę przesuwa się więc w prawo, jej powinowactwo do tlenu maleje.

Czytaj dalej »

Mechanizm sterujący łaknieniem soli

W nielicznych badaniach stwierdzono, że u niektórych zwierząt doświadczalnych uszkodzenie chirurgiczne pewnych okolic mózgu modyfikuje ich zainteresowanie solą w warunkach jej niedoboru w organizmie. Można sobie wyobrazić, że w tych właśnie okolicach mieszczą się struktury nerwowe związane z mechanizmem łaknienia soli. Aktywacja tych okolic miałaby wyzwalać złożone zmiany w czynności układu nerwowego, modyfikujące preferencje pokarmowe czy nawet zmuszające do poszukiwania i spożywania soli. Są to jednak, jak dotąd, hipotezy nie potwierdzone jeszcze przez odpowiednio krytyczne badania doświadczalne.

Czytaj dalej »

Zagadnienie adaptacji do odwodnienia organizmu cz. II

Mechanizm powstawania i ewentualne znaczenie biologiczne tego zjawiska, a nawet warunki jego rozwoju do niedawna były mało znane. Zwracano czasem uwagę, że odwodnienie dowolne powstaje zwykle wtedy, kiedy występuje wzrost temperatury wewnętrznej ciała, np. właśnie podczas pracy mięśniowej w gorącym otoczeniu. Wydawało się to biologicznym nonsensem. Z punktu widzenia adaptacji jako mechanizmu fizjologicznego zwiększającego szanse przeżycia pobudzenie pragnienia i uzupełnienie strat wody wydawały się jedyną reakcją, jakiej w takich warunkach można było oczekiwać. Czym za tym jest „odwodnienie dowolne” – wyrazem szczególnego przystosowania do warunków, w jakich występuje, czy wyrazem upośledzenia czynności organizmu przez te warunki? Odpowiedź na to pytanie jest bardzo trudna. Istnieją dane wskazujące na to, że u ludzi zaaklimatyzowanych do pracy w gorącym otoczeniu „odwodnienie dowolne” osiąga mniejszą głębokość niż u ludzi niezaaklimatyzowanych.

Czytaj dalej »

Utrata wapnia

Wspomniano, że pewna część całej utraconej w stanie nieważkości przez organizm wody pochodzi z wnętrza komórek, z tzw. przestrzeni śródkomórkowej. Jaki jest mechanizm zmniejszenia objętości wody zewnątrzkomórkowej (w tym osocza krwi), wyjaśniono wyżej. Dlaczego tracą wodę również same komórki – nie wiadomo. Przypuszczalnie działają dwie przyczyny. Ponieważ organizm w wyniku parowania traci czystą wodę, stężenie pozostawionych w przestrzeni zewnątrzkomórkowej soli i innych związków zwiększa się. Powoduje to różnicę ciśnień osmotycznych między płynem wypełniającym komórki i płynem otaczającym je (zewnątrzkomórkowym), w którym ciśnienie to zwiększa się. W wyniku działania sił osmotycznych pewna objętość wody jest przemieszczana z komórek do otaczającego je płynu dopóty, dopóki ciśnienia osmotyczne po obu stronach błon komórkowych ponownie nie wyrównają się. Drugą przyczyną utraty przez komórki, przynajmniej mięśniowe, wody może być omówiona już wcześniej degradacja ich struktury w warunkach nieważkości. Destrukcji (atrofii) komórek mięśniowych towarzyszy zmniejszenie ilości zawartego w nich glikogenu. Z glikogenem mięśniowym związana jest woda (1 ml wody z 4,9 g glikogenu), która w takiej sytuacji zostaje uwolniona.

Czytaj dalej »

Zagadnienie adaptacji do odwodnienia organizmu

Podobno generał amerykański Patton w okresie przygotowywania inwazji na Afrykę Północną podczas ostatniej wojny, przewidując trudności w zaopatrzeniu wojsk pancernych w wodę, miał wydać polecenie „trenowania” żołnierzy do uczucia pragnienia, uważając, że w miarę jego powtarzania się, będzie stawać się coraz mniej dokuczliwe. Kiedy sam wziął udział w manewrach na pustyni, polecenie to odwołał już po godzinie… W zasadzie rozumowanie było słuszne – opierając się na teoretycznych przesłankach można było oczekiwać zmniejszenia się siły reakcji (pragnienia) w miarę powtarzania bodźca (odwodnienia). Okazało się jednak, że tego rodzaju reakcje przystosowawcze w stosunku do odwodnienia nie występują.

Czytaj dalej »

Rozbitkowie ze statku „Dumaru”

Nie mniej dramatyczne są zapisy przeżyć rozbitków katastrof morskich. Do najcięższych dolegliwości i w tym przypadku należy uczucie „palącego pragnienia”. Odwodnienie organizmu jest obok hipotermii największym zagrożeniem dla życia w takich sytuacjach.

Czytaj dalej »

Adaptacja biochemiczna i fizjologiczna do egzogennych substancji

Indukowana aktywacja tych enzymów nie tylko więc zwiększa szanse metabolicznego przekształcenia induktora – substancji obcej, strukturalnie przypominającej produkt endogenny, ale jednocześnie zwiększa bez biologicznej potrzeby metabolizm istotnych dla funkcjonowania organizmu składników.

Czytaj dalej »

Utrata wapnia – kontynuacja

Przyczyną odwapnienia kości jest zapewne zmniejszenie ucisku działającego normalnie, na Ziemi, wzdłuż długiej ich osi. Organizm człowieka traci wapń również w warunkach ograniczenia aktywności ruchowej, to ograniczenie nie jest jednak jedynym czynnikiem odpowiedzialnym za utratę wapnia podczas lotów kosmicznych. Wprowadzenie intensywnych ćwiczeń fizycznych do programu zajęć kosmonautów tylko częściowo redukowało utratę wapnia.

Czytaj dalej »

Choroba górska – kontynuacja

Innym zagrożeniem zdrowia w warunkach hipoksji wysokościowej jest nadciśnienie płucne w obrębie krążenia krwi w płucach i jego wpływ na serce. Obniżenie ciśnienia parcjalnego tlenu we wdychanym powietrzu powoduje skurcz naczyń krwionośnych płuc, powodujący wzrost ciśnienia krwi w krążeniu płucnym. Można taką reakcję uważać za przejaw obrony przed hipoksją – zwiększenie ciśnienia krwi płynącej w naczyniach krwionośnych płuc ułatwia bardziej równomierny jej przepływ przez całą sieć naczyniową płuc, we wszystkich ich częściach, poprawiając w ten sposób warunki wymiany gazów między krwią i pęcherzykami płucnymi.

Czytaj dalej »

Łaknienie soli – argumenty pozabiologiczne

Jak dotąd, za istnieniem mechanizmu sterującego przyjmowaniem soli przemawia więcej ogólnych obserwacji klinicznych i argumentów pozabiologicz- nych niż wyników ścisłych doświadczeń fizjologicznych. Ponieważ chyba nikt rozsądny nie neguje znaczenia różnych ogólnych obserwacji zachowania się zwierząt i człowieka dla poznania mechanizmów funkcjonowania organizmu, nawet wówczas gdy jeszcze nie znalazły potwierdzenia ściśle doświadczalnego, warto jest zapoznać się z niektórymi z tych argumentów.

Czytaj dalej »