Archive for Czerwiec, 2015

Aklimatyzacja a zmiany metaboliczne

Najbardziej charakterystyczne są zmiany metaboliczne. Teoretycznie ujmując, można by oczekiwać następujących rodzajów zmian metabolicznych zwiększających tolerancję przez organizm zimna:

Czytaj dalej »

Odwodnienie organizmu i pragnienie – na pustyni i na morzu cz. III

Niemożliwe jest proste przenoszenie wyników uzyskanych przy badaniu zagadnień tolerancji obciążenia pracą górników, hutników itd. do warunków obciążenia stresem cieplnym na pustyni. Inna jest sprawność działania mechanizmów termoregulacji i różne ogniwa tych mechanizmów wykorzystuje organizm np. w środowisku o wysokiej temperaturze i niskiej wilgotności powietrza i w środowisku o wysokiej temperaturze i wysokiej wilgotności powietrza. Inne, kiedy główną drogą zyskiwania dodatkowego ciepła z otoczenia jest przewodzenie i konwekcja, inne – kiedy promieniowanie cieplne itd. Różne też muszą być sposoby postępowania zmierzającego do ochrony przed stresem cieplnym i odwodnieniem w tych odmiennych warunkach. Są to wszystko nowe, praktyczne problemy ochrony zdrowia człowieka w zmieniających się warunkach życia, pobudzające do intensyfikacji podstawowych i stosowanych badań w tej dziedzinie. Niedawno zainteresowanie fizjologicznymi zagadnieniami wpływu warunków pustyni na organizm człowieka w naszym rejonie świata mogło stanowić nieszkodliwe – o ile nie wymagało nakładów finansowych – hobby amatorów abstrakcyjnych (zdawało się) rozważań. Dzisiaj lekarze odpowiedzialni za ochronę zdrowia wielkiej liczby pracowników skierowanych do prac geologicznych, budowlanych i in. w różnych krajach Afryki i Azji Mniejszej gwałtownie poszukują wyników badań, które pozwoliłyby na sformułowanie zasad postępowania profilaktycznego, gwarantującego optymalną ochronę zdrowia i sił powierzonych ich opiece ludzi w krańcowych warunkach pustynnych. Wkrótce wyłoni się zapewne podobny problem w odniesieniu do warunków polarnych.

Czytaj dalej »

Podłoże morfologiczne reakcji emocjonalnych cz. II

Z drugiej strony, drażniąc prądem różne okolice wymienionych części mózgu można wywołać u spokojnie drzemiącego zwierzęcia gwałtowne, rozwijające się w ciągu sekund objawy burzliwych emocji – lęku, wściekłości i in. W klasycznych już, często przytaczanych doświadczeniach Hess wywoływał np. u kota gwałtowne pobudzenie emocjonalne drażniąc elektrycznie okolice podwzgórzo- we: drzemiące spokojnie zwierzę zrywało się na łapy, źrenice rozszerzały się, sierść ulegała nastroszeniu, wzrastało napięcie mięśni szkieletowych, wargi odsuwały się ukazując kły, mimika przybierała charakter typowy dla pobudzenia emocjonalnego (opisany szczegółowo przez Darwina w roku 1872), występo- Darwin Ch. The Expression oj the Emotions in Man and Animals. J. Murray, London 1872. wały burzliwe zmiany wegetatywne, jak przyspieszenie częstości skurczów serca i oddechów, wzrost ciśnienia tętniczego krwi i in. Zwierzę rzucało się na każdy niewielki przedmiot przesuwający się w zasięgu jego wzroku i rzucało się do ucieczki przed każdym większym przedmiotem. Objawy te znikały natychmiast po wyłączeniu prądu drażniącego podwzgórze zwierzęcia. Hess i współpr. nadali zespołowi tych objawów nazwę „reakcji obronnej”. Uderzające jest podobieństwo czy nawet identyczność obrazu reakcji obronnej wywołanej na tak sztucznej drodze z obrazem tych reakcji w normalnym życiu zwierzęcia w warunkach zagrożenia przez napastnika.

Czytaj dalej »

Człowiek i sytuacje emocjonalne

Związek ten zresztą dotyczy nie tylko cech osobowości, ale również konkretnych sytuacji emocjonalnych, na jakie narażany jest człowiek. W licznych badaniach przeprowadzonych w różnych krajach Europy i Ameryki stwierdzono u dużej części chorych na świeżo rozpoznaną dławicę bolesną lub zawał niedawną „przeszłość stresorodną”. Zwykle było to długotrwałe pozostawanie w stanie stresu, z objawami niepewności, lęku lub depresji. Nieraz objawy choroby (często pierwszym był zawał mięśnia sercowego) występowały po upływie 1,5-2 lat od zaistnienia sytuacji, która wprowadziła do życia element permanentnego stresu. W napięciu psychicznym można dopatrywać się czynnika, który przyczynił się do częstszego występowania objawów niedotlenienia mięśnia sercowego wśród urzędników miejskich w Sztokholmie, przeciążonych pracą w godzinach nadliczbowych. Niektóre badania zwracają uwagę, że pacjenci z chorobą wieńcową i zawałem często są niezadowoleni ze swej pracy i – co ważniejsze – skarżą się na to też pacjenci, u których dopiero po dłuższym czasie pojawiają się objawy zaburzeń w krążeniu wieńcowym.

Czytaj dalej »

Historia aeronautyki i wypraw wysokogórskich zawiera opisy śmierci

Opisano przypadki śmierci lotników, którzy w wyniku awarii urządzeń zabezpieczających ulegli nagłemu wpływowi hipoksji pó wzniesieniu się na wysokość 5500-6000 m. Zakłócenie funkcji psychicznych, koordynacji ruchów i in. przy szybkim wznoszeniu się na taką wysokość jest regułą. Jak istotne znaczenie ma tu czynnik szybkości narastania hipoksji, można uświadomić sobie przypominając, że uczestnicy wielu wypraw himalajskich, stopniowo osiągający coraz wyższe wzniesienie nad poziomem morza i stopniowo aklimatyzujący się do tych warunków, zdolni byli do wykonywania ciężkich wysiłków fizycznych bez aparatów tlenowych nawet na wysokości rzędu 7500 m. Przez dłuższą chwilę pozostawali też bez aparatów tlenowych na szczycie Mt Everest (8848 m).

Czytaj dalej »

Tolerancja środowiska termicznego a wydolność fizyczna człowieka

W badaniach przeprowadzonych wspólnie z dr B. Saltinem autor stwierdził kiedyś zróżnicowanie reakcji termoregulacyjnych w warunkach identycznego obciążenia termicznego u ludzi o różnej wydolności fizycznej (patrz tab. IV. 10). I.udzie o wysokiej wydolności wykazywali większą sprawność termoregulacji i większą tolerancję obciążenia cieplnego niż prowadzący siedzący tryb życia ludzie o niskiej wydolności fizycznej. Ostatnio podobne wyniki uzyskali profesor B. Gwóźdź i docent R. Kobza, badający czynniki decydujące o tolerancji krańcowo ciężkich warunków pracy przez górników. Praktyczne znaczenie tych stwierdzeń nie budzi wątpliwości.

Czytaj dalej »

Nieważkość

Loty kosmiczne wprowadzają człowieka w sytuację, z jaką nie zetknął się nigdy w przeszłości swego gatunku – w stan nieważkości. Wpływ stanu nieważkości na organizm, zależność tego wpływu od czasu jego działania, możliwość przystosowania się do niego oraz możliwość i czas readaptacji do zwykłych warunków działania grawitacji po powrocie na Ziemię są nie do przewidzenia na podstawie tylko przesłanek teoretycznych.

Czytaj dalej »

W stanach odwodnienia organizmu..

Zarówno hipertermia, jak i odwodnienie stanowią zagrożenie dla życia. Badania dotyczące sposobu, w jaki fizjologiczne mechanizmy adaptacyjne „optymalizują” stosunek obu tych zmian, które występują w organizmie w warunkach stresu termicznego – odwodnienia i hipertermii – są dopiero w zalążku. A są to badania pasjonujące – ich wyniki mogą rzucić światło na drogi wykształcenia w toku ewolucji strategii walki organizmu o przeżycie w krańcowych warunkach swojej egzystencji.

Czytaj dalej »

Wahanie gotowości wysiłkowej (wysiłku umysłowego) w rytmie dobowym

Przedłużenie tras przelotów i zwiększenie prędkości lotu wyłoniło nowe fizjologiczne problemy związane z łamaniem zgodności rytmów astronomicznych i biologicznych podczas szybkiej zmiany stref czasu.

Czytaj dalej »

Sprawa ogólnej aklimatyzacji człowieka do zimna

Warto jest zwrócić uwagę na „współdziałanie” wpływu zimna i drgań mechanicznych związanych z obsługą urządzeń pneumatycznych i in. w patogenezie tzw. choroby wibracyjnej. Aklimatyzacja do zimna zmniejsza znaczenie drugiego z tych czynników.

Czytaj dalej »

Richter i jego badania

W swoich wczesnych (1936) badaniach Richter umieszczał szczury doświadczalne pojedynczo w osobnych klatkach. Poza standardowym pokarmem miały one zapewniony stały dostęp do dwu płynów do picia – wody i 1% roztworu NaCl. W warunkach kontrolnych zwierzęta nie rozróżniały tych roztworów – wypijały codziennie tyle samo płynów z każdej buteleczki – około 16 ml. Kiedy jednak części zwierząt usunięto operacyjnie nadnercza, powodując w ten sposób wzrost nerkowej utraty soli, szczury zaczynały pić prawie wyłącznie roztwór chlorku sodu. Wypijały w ciągu doby około 28 ml roztworu soli i tylko 3-4 ml wody.

Czytaj dalej »

Co się dzieje z organizmem nieważkości?

Dla zrozumienia mechanizmu (możliwego) przytłumienia aktywności ośrodka pragnienia i zwiększenia nerkowej utraty wody w warunkach nieważkości trzeba wyobrazić sobie wpływ nieważkości na rozmieszczenie krwi w organizmie. Zmiany rozmieszczenia płynów ustrojowych w stanie nieważkości, przede wszystkim płynu zewnątrzkomórkowego i jego części śródnaczyniowej – osocza krwi – można było przewidzieć bazując na podstawowych prawach mechaniki cieczy i hemodynamiki. Badania przeprowadzone na zwierzętach doświadczalnych (małpach) i kosmonautach przewidywania te potwierdzają.

Czytaj dalej »